Şebekenin ulaşmadığı ya da mazotlu motopompla sulama yapılan tarlalarda en büyük gider kalemi yakıttır. Güneş enerjili sulama sistemi, pompanın ihtiyaç duyduğu elektriği doğrudan panellerden üretir; gün boyunca yakıt, şebeke faturası ve jeneratör bakımı olmadan su çeker. Bu yazıda sistemin nasıl çalıştığını, doğru paketin nasıl seçildiğini ve Sunner tarımsal sulama paketlerinin hangi alanları sulayabildiğini anlatıyoruz.
Güneş enerjili sulama sistemi nasıl çalışır?
Sistem üç ana parçadan oluşur:
- Güneş panelleri: Güneş ışığını doğru akım (DC) elektriğe çevirir. Sunner paketlerinde A+ sınıfı 625 Wp Bifacial TOPCon paneller kullanılır.
- Solar pompa sürücüsü: Panellerden gelen DC elektriği pompanın kullandığı alternatif akıma (AC) çevirir. Güneşin gücü gün içinde değiştikçe pompanın devrini buna göre ayarlar; böylece sabah ve akşam saatlerinde de, daha düşük debiyle de olsa, su çekmeye devam eder.
- Pompa: Kuyudan su çeken dalgıç pompa ya da yüzey tipi (santrifüj) pompa. Paketler her iki tip pompayla da kullanılabilir.
Sistemde akü yoktur. Güneşin olduğu saatlerde pompa çalışır; ihtiyaç duyulan suyun bir kısmı gece ya da bulutlu saatlerde kullanılacaksa enerji yerine su depolanır. Bir su deposu veya havuz, sulama sistemlerinde aküden çok daha ucuz ve uzun ömürlü bir “enerji deposu” görevi görür.
Neden mazot yerine güneş?
- Yakıt gideri yok: Sulama sezonu boyunca motopompa mazot taşımak ve depolamak gerekmez.
- Güneş ile sulama ihtiyacı aynı mevsimde: Bitkilerin en çok suya ihtiyaç duyduğu yaz aylarında güneşlenme de en yüksek seviyededir.
- Az bakım: Panellerde hareketli parça yoktur; jeneratör ya da motor bakımına kıyasla bakım ihtiyacı çok düşüktür.
- Şebekeden bağımsızlık: Elektrik hattı çekmenin pahalı ya da mümkün olmadığı arazilerde tek çözüm genellikle budur.
Doğru paketi seçmek için gereken 4 bilgi
Sulama sisteminde “kaç panel lazım?” sorusunun cevabı tarlanın büyüklüğünden çok suyun ne kadar yükseğe basılacağına bağlıdır. Keşif öncesinde şu bilgileri hazırlamanız işi hızlandırır:
- Basma yüksekliği: Kuyudaki dinamik su seviyesi, suyun çıkacağı nokta ile arazi arasındaki kot farkı ve boru hattındaki kayıpların toplamı. Seçimi en çok etkileyen değer budur.
- Günlük su ihtiyacı: Ekili ürün, sulama yöntemi (damla, yağmurlama, salma) ve alan büyüklüğü belirler.
- Kuyu çapı ve kuyu verimi: Pompa gövdesinin kuyuya sığması (4", 6" veya 8") ve kuyunun pompanın çekeceği suyu karşılayabilmesi gerekir.
- Mevcut pompa: Varsa pompanın gücü (HP/kW) ve faz bilgisi (230V tek faz / 400V üç faz). Uygun durumlarda mevcut pompa sisteme bağlanabilir.
Bir paket ne kadar su verir?
Aynı pompa, suyu ne kadar yükseğe basarsa o kadar az debi verir. Örneğin en küçük paketimiz olan 3 HP Pompa – 3 HP Sürücü (5 kWp, 8 panel, 1 faz 230V) için tahmini değerler:
| Basma yüksekliği | Debi | Günlük su |
|---|---|---|
| 15 m | 37,7 m³/saat | 207 m³ |
| 25 m | 22,6 m³/saat | 124 m³ |
| 30 m | 18,8 m³/saat | 104 m³ |
| 40 m | 14,1 m³/saat | 78 m³ |
| 60 m | 9,4 m³/saat | 52 m³ |
Günlük su hacmi 5,5 saat tam devir eşdeğer çalışma kabulüyle, %70 pompa verimi üzerinden hesaplanmıştır. Gerçek değerler konum, mevsim ve pompa modeline göre değişir.
Hangi paket kaç dekar sular?
Aşağıdaki tablo, damla sulama ve 60 m basma yüksekliği varsayımıyla her paketin sulayabileceği yaklaşık alanı gösterir. Ürünün günlük su ihtiyacı arttıkça sulanabilen alan küçülür: mısır ve pamuk için 7 mm/gün, sebze ve meyve için 5 mm/gün, bağ ve zeytin için 3 mm/gün su ihtiyacı esas alınmıştır.
| Paket | Panel | Mısır · Pamuk | Sebze · Meyve | Bağ · Zeytin | Mazot tasarrufu / sezon |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 HP (1 faz) | 5 kWp | 7 da | 9 da | 16 da | ≈ 616 L |
| 4 HP | 8,12 kWp | 9 da | 13 da | 21 da | ≈ 841 L |
| 5,5 HP | 8,12 kWp | 12 da | 17 da | 28 da | ≈ 1.121 L |
| 7,5 HP | 8,75 kWp | 17 da | 23 da | 39 da | ≈ 1.541 L |
| 10 HP | 16,25 kWp | 23 da | 32 da | 53 da | ≈ 2.101 L |
| 15 HP | 17,50 kWp | 33 da | 47 da | 78 da | ≈ 3.082 L |
| 20 HP | 24,38 kWp | 45 da | 64 da | 106 da | ≈ 4.203 L |
| 25 HP | 32,50 kWp | 55 da | 77 da | 129 da | ≈ 5.183 L |
| 30 HP | 35 kWp | 55 da | 77 da | 129 da | ≈ 6.164 L |
| 40 HP | 48,75 kWp | 91 da | 127 da | 212 da | ≈ 8.405 L |
| 50 HP | 61,25 kWp | 112 da | 157 da | 261 da | ≈ 10.366 L |
| 60 HP | 70 kWp | 127 da | 178 da | 297 da | ≈ 12.608 L |
| 75 HP | 87,50 kWp | 167 da | 233 da | 389 da | ≈ 15.409 L |
25 HP ve 30 HP paketlerde alanın aynı olması bilinçlidir: 60 m basmada her iki paket de 6" pompa gövdesinin yaklaşık 78 m³/saatlik debi sınırına ulaşır. 30 HP paketin farkı daha yüksek basmalarda ortaya çıkar; örneğin 80 m'de 25 HP paket ≈59 m³/saat, 30 HP paket ≈71 m³/saat su verir. Mazot tasarrufu; 150 günlük sezon ve dizel jeneratörde 0,28 L/kWh tüketim varsayımıyla hesaplanmıştır. 4 HP ve üzeri paketler 3 faz 400V'tur. Her paketin teknik detayı ve sistem şeması Tarımsal Sulama sayfasında yer alır.
Bulutlu günlerde sistem çalışır mı?
Çalışır, ancak daha kısa süre ve daha düşük debiyle. 3 HP paket için tahmini günlük çalışma süreleri şöyledir:
- Açık havada: yaklaşık 9,5 saat (≈ 8,3 saat tam devir)
- Parçalı bulutlu havada: yaklaşık 8,8 saat (≈ 6,5 saat tam devir)
- Kapalı havada: yaklaşık 5,7 saat (≈ 1,9 saat tam devir)
Bu nedenle özellikle su ihtiyacının kesintiye gelemediği ürünlerde, birkaç günlük ihtiyacı karşılayacak bir su deposu planlamak iyi bir güvencedir.
Kurulumda dikkat edilmesi gerekenler
- Paneller güneye bakacak ve gün boyu ağaç, bina ya da depo gölgesinde kalmayacak şekilde yerleştirilmelidir.
- Panel konstrüksiyonu rüzgâra ve tarım makinelerinin hareketine karşı sağlam zemine sabitlenmelidir.
- Kablo kesitleri mesafeye göre seçilmeli, sistem topraklanmalı ve sürücüdeki kuru çalışma gibi pompa korumaları devrede olmalıdır.
- Paneller tozlu tarım arazilerinde sezon içinde birkaç kez temizlendiğinde üretim kaybı azalır.
Sık sorulan sorular
Akü gerekir mi?
Hayır. Sulama sistemleri gündüz çalışacak şekilde tasarlanır; gece su gerekiyorsa enerji yerine su deposu kullanmak daha ekonomiktir.
Mevcut pompamı kullanabilir miyim?
Pompanın gücü, faz bilgisi ve durumu uygunsa çoğu zaman evet. Paketler dalgıç veya yüzey tipi pompayla kullanılabilir; uyumluluk keşif sırasında kontrol edilir.
Hangi paketi seçeceğimi nasıl bilirim?
Basma yüksekliği, günlük su ihtiyacı ve kuyu bilgilerinizle bize ulaştığınızda, sahanıza uygun paketi birlikte belirleriz.
Tarlanız için doğru paketi birlikte seçelim
13 farklı güçteki Sunner tarımsal sulama paketini inceleyin ya da saha bilgilerinizi paylaşın, size uygun sistemi planlayalım.