Teknede enerji sınırlıdır: koyda demirli kalırken akü azaldıkça ya motoru çalıştırmak ya da marinaya dönmek gerekir. Marin solar sistem, güvertedeki panellerle aküyü gün boyunca şarj ederek buzdolabını, seyir elektroniğini, aydınlatmayı ve sintine pompasını motor çalıştırmadan besler. Bu yazıda deniz koşullarında nelere dikkat edilmesi gerektiğini, doğru gerilimin ve paketin nasıl seçildiğini anlatıyoruz.
Deniz koşulları neden farklı?
Tekne, karada kurulan bir sisteme göre çok daha zorlu bir ortamdır:
- Tuz ve nem: Tuzlu hava metal bağlantıları ve kablo uçlarını zamanla korozyona uğratır.
- Titreşim ve hareket: Motor titreşimi ve dalga darbeleri gevşek bağlantıları kısa sürede bozar.
- Sınırlı alan: Panel yerleştirilecek düz yüzey azdır; bimini, hardtop ve kıç korkuluğu gibi alanlar değerlendirilir.
- Gölge: Direk, bum, yelken ve anten panellerin üzerine hareketli gölge düşürür. Kısmi gölge bile panel üretimini belirgin şekilde düşürebilir; bu yüzden panel yeri ve bağlantı şekli önemlidir.
DC sistem mi, AC/DC sistem mi?
Teknelerde cihazların büyük kısmı 12V ya da 24V ile çalışır. Bu durumda DC sistem (panel, MPPT şarj kontrol cihazı ve LiFePO4 akü) yeterlidir; cihazlar doğrudan aküden beslenir ve inverter kaybı yoktur. Teknede 230V priz, kahve makinesi ya da dizüstü bilgisayar kullanılacaksa AC/DC sistem seçilir; hibrit inverter 230V çıkış verirken aküyü de yönetir. Sistem tiplerinin genel farkı için on-grid ve off-grid farkı yazımıza bakabilirsiniz.
12V, 24V ya da 36V: hangi gerilim?
Gerilim seçimi teknenin mevcut elektrik altyapısına ve sistemin büyüklüğüne bağlıdır. Küçük teknelerde ve az tüketimde 12V yeterlidir; mevcut cihazlar genellikle bu gerilimdedir. Tüketim büyüdükçe 24V ya da 36V'a çıkmak aynı güç için akımı düşürür; daha ince kablo kullanılabilir ve kablo kayıpları azalır. 36V paketlerde akü, üç adet 12V 100Ah modülün seri bağlanmasıyla oluşturulur. Cihazların gerilimi akü geriliminden farklıysa araya uygun DC-DC konvertör eklenir.
Günlük tüketiminizi hesaplayın
Aşağıdaki tablo, katalogumuzdaki örnek bir tekne kullanımını gösterir:
| Cihaz (12V) | Günlük çalışma | Günlük enerji |
|---|---|---|
| LED aydınlatma | 5 saat | 125 Wh |
| DC buzdolabı | 10 saat | 500 Wh |
| Su / sintine pompası | 0,5 saat | 30 Wh |
| Seyir elektroniği | 8 saat | 360 Wh |
| USB / telefon şarjı | 6 saat | 72 Wh |
| Toplam | ≈ 1.087 Wh/gün |
Örnek tüketim yaklaşık 90,6 Ah/gün'e karşılık gelir. Sanal çapa (GPS çapa) gibi sürekli çalışan elektronikler kullanılıyorsa tüketim artar; kendi cihazlarınızla hesap yapmanız önerilir.
Paket seçimi
| Paket | Panel | Şarj / İnverter | Günlük üretim |
|---|---|---|---|
| T01 | 1 × 160 W | MPPT 20A | ≈ 0,6 kWh |
| T02 | 2 × 160 W | MPPT 30A | ≈ 1,2 kWh |
| T03 | 2 × 160 W | MPPT 30A | ≈ 1,2 kWh |
| T04 | 4 × 160 W | MPPT 40A | ≈ 2,4 kWh |
| T05 | 4 × 160 W | MPPT 80A | ≈ 2,4 kWh |
| T06 | 6 × 160 W | MPPT 80A | ≈ 3,6 kWh |
| T07 | 4 × 160 W | 1,6 kW hibrit | ≈ 2,4 kWh |
| T08 | 4 × 160 W | 3 kW hibrit | ≈ 2,4 kWh |
| T09 | 6 × 160 W | 3 kW hibrit | ≈ 3,6 kWh |
| T10 | 8 × 160 W | 4 kW hibrit | ≈ 4,8 kWh |
Paket adındaki son değer akü kapasitesini gösterir (örneğin 5.1kWh). Günlük üretim 5 saat güneşlenme kabulüyle hesaplanmış tahmini değerdir; gölge, mevsim ve panel açısı sonucu değiştirir. Paket şemaları Marin Solar sayfasında yer alır.
Örnekteki ≈1.087 Wh/gün'lük tüketim için 320 W ya da daha büyük panelli paketler uygundur. Direk ve yelken gölgesi olan yelkenlilerde, hesaplanan değerin üzerinde bir panel gücü seçmek güvenli bir paydır.
Marinada ve koyda akü yönetimi
Marinada kara bağlantısı varken aküler tam dolu tutulur. Koyda ise sistem güneşe ve aküye dayanır; gündüz üretilen enerji gece buzdolabı, demir feneri ve elektroniklerle harcanır. Akü kapasitesini en az bir günlük tüketimi rahatça karşılayacak şekilde seçmek, birkaç gün bulutlu havada motor çalıştırma ihtiyacını azaltır. Akü durumunu takip etmek ve ertelenebilir yükleri öğlen saatlerine kaydırmak da akü ömrüne katkı sağlar. LiFePO4 akülerin avantajlarını akü ve batarya seçimi yazımızda anlattık.
Montaj, kablo ve kritik yükler
- Montaj yeri: Bimini ve hardtop üstü en yaygın yerlerdir. Paneller rüzgâra ve dalga darbelerine karşı sağlam sabitlenmelidir.
- Korozyona dayanıklı bağlantı: Paslanmaz bağlantı parçaları, kalaylı bakır kablo ve sızdırmaz kablo geçişleri kullanılmalı; konnektörler nemden korunmalıdır.
- Kablo kesiti ve sigorta: Kablolar akıma ve mesafeye göre seçilmeli, akü çıkışına uygun sigorta konulmalıdır.
- Kritik yükler: Sintine pompası ve seyir elektroniği gibi güvenlik açısından önemli cihazlar, akü azaldığında en son kesilecek şekilde ayrı bir devrede planlanmalıdır.
Tuzlu ortamda panellerin ve bağlantıların düzenli kontrolü için güneş paneli bakımı yazımıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Motor alternatörü varken panele gerek var mı?
Alternatör yalnızca motor çalışırken şarj eder. Koyda demirli geçen günlerde panel, motoru çalıştırmadan aküyü doldurmanın sessiz ve yakıtsız yoludur.
Paneller teknede gölgede kalırsa ne olur?
Üretim düşer. Bu yüzden panel yeri direk ve bimini gölgesine göre seçilir, gerekirse panel gücü bir miktar yüksek tutulur.
Hangi paketi seçeceğimi nasıl bilirim?
Teknenizin gerilimini, cihaz listenizi ve panel konabilecek alan ölçülerini bize iletin; size uygun paketi birlikte belirleyelim.
Tekneniz için doğru paketi birlikte seçelim
10 farklı Sunner marin paketini inceleyin ya da teknenizin bilgilerini paylaşın, size uygun sistemi planlayalım.