Solar sistem kapasitesi nasıl hesaplanır?

Bir güneş enerjisi sistemi ne kadar büyük olmalı? Kaç panel, ne kadar akü, hangi güçte inverter? Bu soruların cevabı çatının büyüklüğünden değil, ne kadar elektrik tükettiğinizden ve bu elektriği ne zaman kullandığınızdan çıkar. Bu yazıda tüketimin nasıl hesaplandığını, panel ve akü kapasitesinin nasıl belirlendiğini, keşif sürecinin adımlarını ve ürünlerin birbirine uyumunun neden bu kadar önemli olduğunu örneklerle anlatıyoruz.

1. Adım: Tüketiminizi hesaplayın

Tüketimi bulmanın iki yolu vardır:

• Faturadan: Şebekeye bağlı ev ve işletmelerde en güvenilir kaynak son 12 ayın faturalarıdır. Faturalardaki kWh değerlerini toplayarak yıllık tüketimi, 365'e bölerek ortalama günlük tüketimi bulursunuz. Aylar arasındaki fark, yaz ve kış tüketiminizin ne kadar değiştiğini de gösterir.
• Cihaz listesinden: Fatura yoksa (yeni ev, bağ evi, karavan, tekne) her cihazın gücü kullanım süresiyle çarpılır: cihaz gücü (W) × günlük çalışma süresi (saat) = günlük enerji (Wh). Örneğin 100 W'lık bir cihaz günde 5 saat çalışırsa 500 Wh, yani 0,5 kWh tüketir. Tüm cihazların toplamı günlük ihtiyacınızdır.

12V cihazlarda güç yerine akım yazılıysa akım × gerilim ile güç bulunur. Aşağıda bir karavanın günlük tüketimi bu yöntemle hesaplanmıştır:

Örnek, Sunner karavan kataloğundaki tüketim listesinden alınmıştır. Bu ihtiyaç 2×210 W panelli paketlerle (≈1,6 kWh/gün üretim) karşılanır. Değerler tahminidir; gerçek tüketim kullanım alışkanlığına göre değişir.

İnverterli (230V) sistemlerde bir kalemi unutmayın: inverter, hiçbir cihaz çalışmasa da gün boyu az da olsa enerji harcar. Sunner tiny house örneğinde inverterin kendi tüketimi günde yaklaşık 806 Wh'tir ve toplam ≈3.801 Wh'lik ihtiyacın önemli bir kısmını oluşturur.

2. Adım: Gündüz ve gece tüketimini ayırın

Güneş yalnızca gündüz üretir. Bu yüzden toplam tüketimi ikiye ayırmak gerekir:

• Gündüz tüketimi doğrudan panellerden karşılanır. Örneğin buzdolabı, aydınlatma, TV, çamaşır ve bulaşık makinesi, indüksiyon ocak ve klimanın gündüz çalıştığı bir evde gündüz yükü yaklaşık 10,3 kWh'tir. Bu yük, akü olmadan E01 paketiyle (≈15 kWh/gün) güneşten karşılanabilir.
• Gece tüketimi ancak aküde saklanan enerjiyle ya da şebekeden karşılanır. Gece yükü ne kadar büyükse akü ve onu dolduracak panel kapasitesi de o kadar büyük olmalıdır.

Gece tüketiminiz yoksa ya da kesintide yedek istemiyorsanız aküye gerek olmayabilir. Bu ayrımı on-grid ve off-grid farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.

3. Adım: Panel kapasitesini (kWp) belirleyin

Sunner hesaplarında yıllık ortalama günde 5 saat güneşlenme kabul edilir; panel gücü güvenli tarafta tutulur ve sistem kayıpları düşülür. Pratik bir kural olarak her 1 kWp kurulu güç, yıl ortalamasında günde yaklaşık 4 kWh üretir. Örneğin 8 panelli 5 kWp bir sistem günde yaklaşık 20 kWh, yılda yaklaşık 7.183 kWh üretir.

Basit bir kural: günlük ihtiyacınızı (gündüz tüketimi + gece için aküye depolanacak enerji) bulun ve bunu karşılayan paket üretimini seçin. Kış aylarında üretimin belirgin şekilde düştüğünü, gölgenin de üretimi azalttığını unutmayın.

4. Adım: Akü kapasitesini gece yükünden hesaplayın

Akü, güneşin olmadığı saatlerde kullanacağınız enerjiyi taşımalıdır. Hesap sade: gün batımından gün doğumuna kadar çalışacak cihazların Wh toplamını bulun. Akünün tamamı her gece boşaltılmaz; ömrünü korumak ve bulutlu bir sonraki güne pay bırakmak için bu toplamın üzerinde bir kapasite seçilir. Sunner yedekli konut paketlerinde akü kapasitesi 3,8 kWh'ten 25,6 kWh'e, yüksek özerklik paketlerinde 32,2 kWh'e kadar çıkar. Akü türleri ve seçim kriterleri için akü seçimi yazımıza bakabilirsiniz.

Keşif ve proje süreci nasıl ilerler?

1. İhtiyaç analizi: Faturalar ya da cihaz listesiyle tüketiminizi, gündüz/gece dağılımını ve yedek ihtiyacınızı belirleriz.
2. Yerinde keşif: Çatı ya da arazinin yönü, eğimi ve kullanılabilir alanı ölçülür.
3. Gölge analizi: Ağaç, baca, komşu bina gibi engellerin gün içinde panellere düşürdüğü gölge kontrol edilir.
4. Çatı ve elektrik altyapısı: Çatının taşıma durumu, pano, faz bilgisi (monofaze/trifaze) ve kablo güzergâhı incelenir.
5. Teklif: İhtiyaca uygun paket, sistem şeması ve tahmini üretim değerleriyle sunulur.
6. Kurulum: Konstrüksiyon, paneller, inverter, akü, korumalar ve topraklama yapılır.
7. Devreye alma: Sistem test edilir, ayarlar yapılır ve kullanımı size anlatılır.

Doğru ürün seçimi: uyumluluk neden önemli?

Kapasite doğru hesaplansa da ürünler birbirine uymazsa sistem verimli çalışmaz. Gerçek bir örnek: 625 Wp panelin çalışma akımı 15,22 A'dir. PV girişi 13 A ile sınırlı küçük inverterlerde bu panelin gücünün bir kısmı kullanılamaz. Bu yüzden Sunner konut paketlerinde MPPT başına 18 A giriş akımı kabul eden inverterler seçilmiştir.

Gerilim de aynı özenle hesaplanır. Panel gerilimi soğukta yükselir; 8 panellik bir dize −10 °C'de yaklaşık 415 V açık devre gerilimine ulaşır ve bu değer inverterin 500 V'luk sınırının güvenle altında kalır. Bu hesapların detayları için inverter ve MPPT yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Faturam yoksa tüketimimi nasıl bulurum?

Kullanacağınız cihazları, güçlerini ve günde kaç saat çalışacaklarını listeleyin. Güç × saat ile her cihazın Wh değerini bulup toplayın; inverterin kendi tüketimini de eklemeyi unutmayın.

Sistemi biraz büyük kurmak mantıklı mı?

Kış üretiminin düşük olması ve ileride eklenebilecek cihazlar nedeniyle makul bir pay bırakmak faydalıdır. Ancak akü kullanılmayan sistemlerde gündüz tüketilemeyen fazla üretim değerlendirilemez; payı ihtiyaca göre belirlemek gerekir.

Keşif için ne hazırlamalıyım?

Son 12 ayın faturaları, evin faz bilgisi, çatı ya da arazi fotoğrafları ve kesintide çalışmasını istediğiniz cihazların listesi süreci hızlandırır.